OTOMOBİLDE HANGİ BÖLGELER YAĞLANIR

Otomobilin damarlarındaki kana benzetebileceğimiz otomobil yağları hakkında çoğumuz yeterli bilgiye sahip değiliz. Oysa otomobilin verimli çalışabilmesi için bu yağlar hayati önem taşıyor. Her ne kadar kontrolleri servisler tarafından yapılıyor olsa da bu yağlar hakkında bilgi edinmemizde fayda var.

Mobil Saha Mühendisi Mert Kumbaracı, otomobillerde hangi yağların bulunduğunu ve bu yağların kontrollerinin nasıl yapılması gerektiği ile ilgili sorularımızı yanıtladı.

1. Otomobillerde kullanılan yağlar hangileridir?
2. Yağların görevleri nelerdir?
3. Hangi yağların kullanıcı tarafından düzenli takip edilmesi, eksikse tamamlanması gerekir? Hangi sıklıkla kontrol edilmelidir?
4. Motor yağının değişim periyodu neye göre belirlenir?
5. Motor yağlarının birbirine karıştırılması doğru mudur?

1. OTOMOBİLLERDE KULLANILAN YAĞLAR HANGİLERİDİR?

Araçlarımızda kullanılan yağları Motor yağları (Benzin,dizel yakıtı ve LPG ile çalışan motorlar), Şanzıman ve diferansiyel yağları, Transmisyon yağları, Fren hidroliği, Direksiyon hidroliği ve Gresler olarak sınıflandırabiliriz.

2. YAĞLARIN GÖREVLERİ NELERDİR?

Motor Yağı: Motor bloğunun içerisinde bulunur. Motor yağının beş ana görevi vardır; Yağlama, Koruma, Temizleme, Soğutma ve Sızdırmazlık. Motor yağı, motorun içerisinde oluşan çeşitli kirleticilerin (yanmadan oluşan karbon depozitleri ve oksidasyon ürünleri) deterjan ve dispersan özelliğiyle filtrelerde tutulmasını sağlar. Motor içerisindeki yüksek sıcaklığı üzerine alıp taşıyarak motorun soğumasına yardımcı olur, silindirlerle pistonlar arasında bir yağ filmi oluşturarak sızdırmazlığı sağlar. Bu görevlerin hepsi, motor için hayati önem taşımakla birlikte, motor yağının en önemli görevi tamamı metal parçalardan oluşan motorun içerisindeki parçaların arasında oluşan sürtünmeyi en aza indirmektir.

Şanzıman ve Diferansiyel Yağı: Motorlu araçların manuel ve otomatik şanzımanlarında, diferansiyellerinde, iş ve tarım makinalarının tahrik ve aks dişlilerinde kullanılır.

Fren Hidroliği: Motorlu araçların fren hidrolik sistemlerinde kullanılır.

Direksiyon hidroliği: Motorlu araçların servo direksiyon kutusunda kullanılır.

Gresler: Motorlu araçların ve iş makinalarının ağır şartlarda çalışan tekerlek rulmanlarında, şasi elemanlarında, süspansiyon ve direksiyon bağlantılarında, merkezi sistemlerinde kullanılırlar.

Transmisyon (Güç İletim) Yağı: İş ve tarım makinalarının transmisyon, hidrolik sistem, ıslak fren ve PTO (Güç Alma Ünitesi) sistemlerinde kullanılır.

3. HANGİ YAĞLARIN KULLANICI TARAFINDAN DÜZENLİ TAKİP EDİLMESİ, EKSİKSE TAMAMLANMASI GEREKİR? HANGİ SIKLIKLA KOTROL EDİLMELİDİR?

Kullanıcı tarafından kontrol edilmesi gereken yağlar motor yağı ve fren hidroliğidir.

En kritik olan motor yağıdır. Motor yağı, araç üreticisinin yetkili servislerinde öngörülen aralıklarda değiştirilmelidir. Yağ değişim aralıkları kullanıcı tarafından belirlenmemelidir. Değişim süresinden önce araç üreticisinin tavsiye ettiği düzenli aralıklarla kontrol edilmeli ve azaldıkça yağ karterinin üzerinden ilave edilmelidir. Yağ seviyesi yağ çubuğunun üzerindeki limit çizgilerin arasında kalmalıdır.

Fren hidroliği ise göstergeden takip edilmeli, eksilmesi halinde yetkili servise başvurularak araç üreticisinin öngördüğü aralıklarda değiştirilmelidir.

Kullanma kılavuzunda aksi belirtilmedikçe şanzıman, diferansiyel, transmisyon yağları ile direksiyon hidrolik yağı araç üreticisinin yetkili servisleri tarafından periyodik bakımlar sırasında kontrol edilmelidir.

4. MOTOR YAĞININ DEĞİŞİM PERİYODU NEYE GÖRE BELİRLENİR?

Motor yağının viskozitesi (incelik-kalınlık), kalitesi ve değişim periyodu araç üreticileri tarafından belirtilmiştir.

Viskoziteyi SAE (Otomotiv Mühendisleri Birliği), kaliteyi de API (Amerikan Petrol Enstitüsü) ile ACEA (Avrupa Otomobil İmalatçıları Birliği) spesifikasyonları belirler.

Her araç üreticisi motorunu bu kriterleri gözönüne alarak, uzun yol testleri sonucu üretmiştir.

API kalite sınıfları:

• Benzinli motorlar için SA,SB,SC,SD,SE,SF, SG,SH,SJ’dir. SA en alt kalite sınıfı olup, SJ en gelişmiş ve en üst kalite sınıfıdır.
• Dizel motorlar için ise sırasıyla CA,CB,CD,CC,CE,CF-4,CF,CG-4,CH-4 şeklindedir. Burada CA en alt kalite sınıfı olup, CH-4 en üst kalite sınıfıdır.
• İndirekt enjeksiyonlu motorlar için en üst kalite sınıfı CF’dir.

ACEA kalite sınıfları:

• Benzinli motorlar için A1-A2-A3′tür.
• Hafif tip dizel motorlar için B1-B2-B3-B4, ağır hizmet tipi dizeller için E1-E2-E3-E4-E5′tir.

Burada harflerin yanındaki rakam arttıkça kalite yükselmektedir.

Günümüz motor teknolojisinde araç üreticileri benzinli motorlar için genellikle SAE 0W-40, 10W-40, dizel motorlar için SAE 5W-40, 10W-40, 15W-40, 20W-50 viskozitelerini tavsiye etmektedirler.

Yakıt ekonomisi ön plana alınmış motorlarda ise tavsiyeler SAE 0W-30, 5W-30 şeklinde olmaktadır.

Viskozite ve kalite sınıfları her araç üreticisi için değişmektedir.

5. MOTOR YAĞLARININ BİRBİRİNE KARIŞTIRILMASI DOĞRU MUDUR?

Farklı üreticilerin motor yağları aynı spesifikasyon ve viskozitelere sahip olsalar bile kesinlikle karıştırılmamalıdır. Bu, aynı markanın aynı viskoziteli farklı kalite sınıfındaki yağları için de geçerlidir. Yağın değiştirilmesi gerekiyorsa eski yağ motor sıcakken karterden tamamen boşaltılmalı, ancak bu işlemden sonra yeni yağ konulmalıdır.